Oude stadsstraten zijn bij uitstek de plek waar je nog een mix van wat de stad te bieden heeft tegenkomt. Het zijn plekken met een verleden en met een verscheidenheid aan problematieken. Soms moet je door alles heen kunnen kijken om de kansen voor de toekomst te kunnen zien. Wij vinden deze processen een uitdaging om aan te werken. Samen met stakeholders gaan we dan op zoek naar de ingrediënten voor een passende toekomst. Hoe mooi is het als dit lijdt tot een straat die weer mooi en veilig is!
Net als vele andere Rotterdamse stadsstraten, heeft de Oranjeboomstraat in Rotterdam-Zuid een verborgen geschiedenis die makkelijk over het hoofd wordt gezien door een oppervlakkige observatie. In een tijd waarin renovatie van de bestaande woningvoorraad nog altijd een van de grootste bouwopgaven is, schetst een straat zoals deze de noodzaak voor een integrale aanpak in de transformatie van soortgelijke oude stadsstraten.
Wie langer kijkt en Rotterdam goed kent, kan de drie lagen uit de geschiedenis – negentienhonderd, stadsvernieuwing en de recente verduurzaming, terugvinden in het verstoorde straatbeeld.
Jarenlang is de Oranjeboomstraat de woon-winkelstraat van de wijk Kop van Feijenoord geweest. Het verlies van veel historische panden door decennia van sloop en verbouwingen maakt deze levendige geschiedenis van de straat moeilijk leesbaar.
Ook de Rechthuislaan op Katendrecht kampte met een soortgelijk probleem. Van de statige panden aan de “Karbonadestraat” waren na de stadsvernieuwing nauwelijk te herkennen zonder de historische foto’s erbij te pakken.
Dwars door de oude woningstructuur heen werden nieuwe portiekontsloten appartementen gemaakt. Om een woning toe te voegen werd de kap daarbij vervangen door een witte dakdoos. Op de begane grond werden de winkels geofferd en dichtgezet om er bergingen te maken. Historische kozijnen werden vervangen door onderhoudsvrije witte kunststof exemplaren, erkers werden daarbij gesloopt. Aan de Tolhuislaan werden balkons op de zonzijde toegevoegd.
Hoe koesteren we deze gelaagdheid en rijke geschiedenis van een stadsstraat?
De sterk verouderde staat van de wooningvoorraad in de hierboven genoemde straten, grotendeels in bezit van corporaties, roept om actie, en om aandacht voor de oude stadsstraat. De keuze voor transformatie in plaats van sloop, geeft de mogelijkheid om terug te grijpen op de historische waarden van de straat en daarmee ook ruimte te geven aan bestaande sociale structuren. Dit sluit aan op de ambitie om van deze straten weer echte stadsstraten te maken, zodat ze hun rol als ruggegraat van de wijk weer kunnen gaan oppakken.
Door met rust en aandacht naar de straat te kijken en grondig archiefonderzoek te doen, kunnen verloren structuren en nieuwe mogelijkheden en kansen worden ontdekt.
Vele Rotterdamse stadsstraten bieden hoopvolle kansen om de waarde van historische panden te benutten. Niet alleen door terug te grijpen op de originele bebouwing uit 1900, maar ook
We moeten samen zuinig zijn op Rotterdam!
De Rechthuislaan heeft de Rotterdam Architectuurprijs 2025 mogen ontvangen, als onderdeel van inzending Hart van Katendrecht. Meer over dit project kunt u lezen op de Architect en op Vers Beton.